ร้อยละในข้อสอบเข้า ม.1: 5 รูปแบบโจทย์ พร้อมวิธีทำ
โดยครูเฟิร์นอ่าน ~6 นาที

ร้อยละเป็นเรื่องที่ควรเก็บก่อนเมื่อเตรียมสอบเข้า ม.1 เพราะโจทย์มีหลายแบบและต้องใช้เวลาฝึกนาน ทั้งเรื่องลดราคา กำไรขาดทุน และภาษีมูลค่าเพิ่ม นักเรียนหลายคนเข้าใจวิธีคิดแต่ยังตอบผิด เพราะคิดร้อยละจากจำนวนผิดตัว หรือนำร้อยละมาบวกลบกันตรง ๆ
บทความนี้เริ่มจากวิธีใช้ตัวคูณ ซึ่งช่วยให้คิดโจทย์ร้อยละได้เร็วและแม่นขึ้น จากนั้นสรุปโจทย์ 5 รูปแบบที่ออกบ่อย พร้อมวิธีทำและข้อผิดพลาดที่พบบ่อยของแต่ละแบบ
การใช้ตัวคูณ
แปลงร้อยละที่เพิ่มขึ้นหรือลดลงเป็นตัวคูณ แล้วนำไปคูณหรือหารตามโจทย์ เพิ่มขึ้น x% ให้คูณด้วย (1 + x/100) ส่วนลดลง x% ให้คูณด้วย (1 − x/100)
- ✓เพิ่มขึ้น 7%: × 1.07
- ✓ลดลง 15%: × 0.85
- ✓35% ของจำนวนหนึ่ง: × 0.35

แบบที่ 1 หาจำนวนเดิม
- ✓โจทย์: สินค้าชิ้นหนึ่งขึ้นราคา 25% ทำให้มีราคา 1,500 บาท ราคาเดิมของสินค้าชิ้นนี้เป็นกี่บาท
- ✓วิธีทำ: ราคาเดิม × 1.25 = 1,500 จะได้ราคาเดิม = 1,500 ÷ 1.25 = 1,200 ตอบ 1,200 บาท
- ✓ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย: ตอบ 1,125 บาท เพราะนำ 1,500 ไปลด 25%
- ✓โจทย์: สินค้าราคา 1,284 บาท ซึ่งรวมภาษีมูลค่าเพิ่ม 7% แล้ว ราคาก่อนรวมภาษีเป็นกี่บาท
- ✓วิธีทำ: ราคาก่อนรวมภาษี = 1,284 ÷ 1.07 = 1,200 ตอบ 1,200 บาท

แบบที่ 2 ลดราคาสองครั้ง
- ✓โจทย์: สินค้าติดราคา 2,000 บาท ลดราคา 20% แล้วลดอีก 10% จากราคาที่ลดแล้ว ลูกค้าต้องจ่ายเงินกี่บาท และได้ส่วนลดรวมกี่เปอร์เซ็นต์
- ✓วิธีทำ: 2,000 × 0.8 × 0.9 = 1,440 ส่วนลด 2,000 − 1,440 = 560 บาท คิดเป็น 560 ÷ 2,000 × 100 = 28%
- ✓ตอบ 1,440 บาท ส่วนลดรวม 28%
- ✓ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย: ตอบส่วนลดรวม 30% เพราะนำ 20% บวก 10%
- ✓การลดครั้งที่สองคิดจากราคาหลังลดครั้งแรก จึงนำร้อยละมาบวกกันไม่ได้

แบบที่ 3 หาราคาทุน
- ✓โจทย์: ขายเสื้อไปตัวละ 690 บาท ได้กำไร 15% ของราคาทุน ราคาทุนของเสื้อตัวละกี่บาท
- ✓วิธีทำ: ราคาทุน × 1.15 = 690 จะได้ราคาทุน = 690 ÷ 1.15 = 600 ตอบ 600 บาท
- ✓ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย: ตอบ 586.50 บาท เพราะนำ 690 ไปลด 15%
- ✓โจทย์: ถ้าต้องการกำไร 25% ของราคาทุน ต้องขายเสื้อตัวละกี่บาท
- ✓วิธีทำ: 600 × 1.25 = 750 ตอบ 750 บาท

แบบที่ 4 ตั้งราคาแล้วลดราคา
- ✓โจทย์: ซื้อสินค้ามาชิ้นละ 800 บาท ติดราคาขายสูงกว่าทุน 50% แล้วลดราคาให้ลูกค้า 20% จากราคาที่ติดไว้ ได้กำไรกี่เปอร์เซ็นต์ของราคาทุน
- ✓วิธีทำ: ราคาขาย 800 × 1.5 × 0.8 = 960 กำไร 960 − 800 = 160 บาท คิดเป็น 160 ÷ 800 × 100 = 20%
- ✓ตอบ กำไร 20%
- ✓ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย: ตอบกำไร 30% เพราะนำ 50% ลบ 20%

แบบที่ 5 การเปรียบเทียบร้อยละ
- ✓โจทย์: ก มีเงิน 50 บาท ข มีเงิน 40 บาท ก มีเงินมากกว่า ข กี่เปอร์เซ็นต์ และ ข มีเงินน้อยกว่า ก กี่เปอร์เซ็นต์
- ✓วิธีทำ: ก มากกว่า ข = 10 ÷ 40 × 100 = 25% และ ข น้อยกว่า ก = 10 ÷ 50 × 100 = 20%
- ✓ตอบ 25% และ 20%
- ✓ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย: ตอบ 25% ทั้งสองคำถาม
- ✓โจทย์: สินค้าราคา 100 บาท ขึ้นราคา 20% แล้วลดราคา 20% ราคาสุดท้ายเป็นกี่บาท
- ✓วิธีทำ: 100 × 1.2 × 0.8 = 96 ตอบ 96 บาท
- ✓ข้อผิดพลาดที่พบบ่อย: ตอบ 100 บาท

คำถามที่พบบ่อย
ขึ้นราคา 20% แล้วลด 20% ได้ราคาเดิมไหม
ไม่ได้ เพราะการลดครั้งที่สองคิดจากราคาหลังขึ้นแล้ว เช่น 100 × 1.2 × 0.8 = 96 บาท ราคาสุดท้ายจึงต่ำกว่าเดิม
ลดราคา 20% แล้วลดอีก 10% เท่ากับลด 30% ไหม
ไม่เท่า เพราะลดครั้งที่สองคิดจากราคาที่ลดแล้ว ส่วนลดรวมคือ 1 − 0.8 × 0.9 = 0.28 หรือ 28%
รู้ราคาขายและกำไร จะหาราคาทุนอย่างไร
นำราคาขายหารด้วยตัวคูณของกำไร เช่น ขาย 690 บาท ได้กำไร 15% ราคาทุน = 690 ÷ 1.15 = 600 บาท ไม่ใช่นำ 690 ไปลด 15%
ร้อยละของกำไรคิดจากอะไร
ร้อยละของกำไรหรือขาดทุนคิดจากราคาทุน ไม่ใช่ราคาขาย
ฝึกโจทย์ร้อยละให้แม่นก่อนสอบเข้า ม.1
มาวัดระดับฟรีในครั้งแรก ครูเฟิร์นจะช่วยดูว่าลูกยังสับสนโจทย์ร้อยละแบบไหน แล้วฝึกวิธีคิดให้แม่นจนทำข้อสอบจริงได้